Waarom een hoofddoek?

De hoofddoek. Een veelbesproken kledingstuk. Onlangs nog in het nieuws bij de Olympische Spelen in Londen. Maar weten we eigenlijk wat de oorsprong is van de hoofddoek? Welke motieven hebben de vrouwen om de hoofddoek te dragen? Wat is de rol van de maatschappij in de keus van de vrouwen?

Een teken van onderdrukking?
Pim Fortuyn schreef dat islamitische vrouwen verplicht zijn een hoofddoek te dragen en dat dit een uitdrukking is van “de onderdrukkende voorschriften”. Fortuyn meende dat vrouwen onderdrukt werden door het dragen van een hoofddoek. Is dit wel zo? Verschillende schrijvers spraken dit tegen.

Wat zegt de Koran?
Om na te gaan wat precies de religieuze regels zijn, bekijkt Sattar (1993: 90, 91) de Koran (24/30-31): “Zeg tegen de gelovige mannen dat zij hun blikken neerslaan en hun intieme delen bedekt houden… En tegen de gelovige vrouwen dat ze hun blikken neerslaan en hun intieme delen bedekt houden en hun sieraad niet tonen, behalve wat (toch al) zichtbaar is. En laten zij hun sluiers over hun boezems trekken en hun sieraad niet vertonen…” vervolgens wordt hier uitzondering gemaakt voor familie, bedienden en kinderen. Het gaat dus om bedekken van de “boezems” (die vaak ontbloot werden voor borstvoeding) en het “sieraad”, waarmee niet het haar of gezicht wordt bedoeld, maar volgens Sattar “verleidelijkheid”. De opmerking “behalve wat (toch al) zichtbaar is” zou ruimte geven aan vrouwen om zich ‘normaal’ te kleden, dat wil zeggen: wat normaal is binnen omstandigheden van plaats, functie, klimaat en maatschappij.

In een ander Koranvers (33/59) waar ook andere schrijvers naar verwijzen, staat: “O Profeet, zeg tegen uw vrouwen en uw dochters, dat zij hun omslagdoeken om zich heen doen, zodat zij gekend worden en niet lastig worden gevallen. Eén van de belangrijkste motieven voor bedekking is volgens de traditionele visie om de natuurlijke seksuele aantrekkelijkheid van vrouwen (het sieraad) te verbergen.

De situatie in Nederland.
In Nederland met een moslimminderheid, is er weerstand tegen het hoofddoek-dragen. In 1995 ontsloeg een schoonmaakbedrijf een Turkse vrouw omdat ze een hoofddoek wilde dragen. Dit zal ongetwijfeld niet de eerste of laatste keer zijn geweest.  In het begin zijn argumenten voor verbod: “gebrek aan integratie”.Later is het argument dat het een teken is van islamitisch fundamentalisme en van sekse-ongelijkheid in de Islam.

In sommige moslimlanden wordt het dragen van een hoofddoek of andere bedekkende kleding verplicht gesteld of is het in ieder geval gebruikelijk om te dragen. Maar er zijn ook moslimlanden waar hier tegenstand tegen bestaat. In Turkije onder Ataturk, die verwesterlijking nastreefde, werd dit in overheidsdiensten en op scholen verboden (Ahmed, 1992: 164). In navolging hierop kwam in Iran onder de sjah in 1920 zelfs een algeheel verbod. Ook de Tunesische regering anno 1985 kent verboden.

De hoofddoek kan dus als functie hebben dat de draagster zich makkelijker buitenshuis kan begeven, maar het kan in andere situaties ook averechts werken,voornamelijk in landen waar een hoofddoek niet geaccepteerd wordt. We zien dus dat een hoofddoek vooral bij een moslimminderheid een middel kan zijn voor het tonen van de moslimidentiteit. De hoofddoek zou dus zowel kunnen wijzen op onderdrukking als op emancipatie.

De maatschappelijke processen die hierbij een rol spelen zijn velerlei. Verschillende schrijvers wijzen op het dubbele karakter van de hoofddoek. Het kan een teken zijn van traditie, maar ook van moderniteit; van (vrouwen)onderdrukking, maar ook van emancipatie; van zelfdisciplinering, maar ook van protest tegen gender-ideologie, staatsbeleid, imperialisme of anti-islamisme. In de ene situatie maakt de hoofddoek vrouwen onopvallend, in de andere juist vreemd.

Hoe kijk jij tegen het dragen van een hoofddoek?

Bron

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *